Doelen
met draagvlak
Je hebt een goed plan. Nu moet je alleen nog iedereen meekrijgen. Dus je gaat het uitleggen, langs de betrokkenen, tot ze ja zeggen.
Dat is geen draagvlak organiseren, dat is overtuigen. En overtuigen levert precies op wat je niet wilde: mensen die instemmen omdat het van jou moet, en die daarna doen wat er gevraagd wordt en niet meer dan dat.
Ja zeggen en niets doen
Het bekendste patroon in organisaties. Het besluit is genomen, iedereen was erbij, niemand was tegen. En dan gebeurt er maanden niets, zonder dat iemand precies kan aanwijzen waar het is blijven liggen.
Draagvlak is geen fase na het besluit
Hier zit de denkfout die vrijwel iedereen maakt. Draagvlak wordt behandeld als iets wat je erbij haalt zodra het plan er ligt. Maar het is geen activiteit, het is een eigenschap van het doel zelf.
Eerst het plan
Het doel staat vast, daarna volgt de ronde om mensen mee te krijgen. Wie dan nog aarzelt, krijgt meer uitleg. Dat is overtuigen, en het maakt van jouw doel nooit hun doel.
Eerst het doel kloppend
Raakt het doel aan iets wat de uitvoerders zelf nodig hebben, dan is er draagvlak zonder dat je het hoeft te maken. Je hoeft niets te verkopen wat mensen zelf al willen.
Merk je dat je duwt
Dan betekent dat niet dat je beter moet uitleggen. Het betekent dat er iets mis is met het doel. Meestal is het geen doel maar een middel, of het is een doel van iemand anders.
Iemand die zegt te willen afvallen, wordt daar zelden warm van. Waar hij wel warm van wordt is erbij horen en gerespecteerd worden. Afvallen is dus het middel. Op het werk gebeurt precies dit, elke dag, en bijna niemand merkt het.
Zes lagen en zeven directe tools
Je beoordeelt zestien stellingen over één concreet doel of over jullie manier van werken. Daarna krijg je geen model om te onthouden, maar tools die je op je eigen doel kunt toepassen.
De diagnose
Zes lagen gemeten: is er wel een doel, is het een doel of een middel, voor wie is het een doel, klopt de hiërarchie, past het soort doel bij het werk, en komt het tot uitvoering.
De doel of middel test
Drie vragen die in een minuut uitwijzen of je een doel hebt of iets wat zich als doel voordoet. De scherpste is de simpelste: wordt er iemand enthousiast als je het uitspreekt?
Welke behoefte voedt dit
De vier plekken waar draagvlak vandaan komt, met concrete voorbeelden. Meer ruimte en tijd, meer onderling contact, een prettige uitdaging, of meer eerlijkheid en waardering. Vind je niets, dan weet je waarom het niet loopt.
Bouw je doel opnieuw op
Vier lagen in de juiste volgorde: waarom, wat, hoe en wanneer. Het wat is van jou, het hoe is van je mensen. De meeste doelen die niet werken zijn een derde laag die als tweede is opgeschreven.
Leerdoel of resultaatdoel
Bij nieuw of ingewikkeld werk werkt een hard resultaatdoel averechts. Je krijgt de beslisregel en uitgeschreven voorbeelden van beide.
Maak er gedrag van
De als-dan afspraak, de best onderbouwde stap tussen een doel hebben en een doel halen. Inclusief de afspraak voor het obstakel dat je nu al kunt zien aankomen.
De spiegel
Vier gewoonten die doelen ondermijnen zonder dat het opvalt. Zoals sturen op één getal, of zelf het hoe invullen. Dit zijn de knoppen waar jij aan kunt draaien.
Geen cursus overtuigen
- Technieken om mensen mee te krijgen
- Een stappenplan voor verandercommunicatie
- Nog een afkorting om doelen te formuleren
- Draagvlak als fase in je projectplanning
- Iedereen krijgt hetzelfde antwoord
- Zoekt de fout in het doel, niet in je uitleg
- Maakt zichtbaar of je een doel of een middel hebt
- Wijst aan welke behoefte je doel voedt, of niet
- Laat zien waarom overtuigen het probleem verergert
- Jouw uitkomst is jouw uitkomst
Onderbouwd, niet bedacht
Doelen stellen is geen formaliteit. Van alle factoren waarvan de samenhang met teamprestatie is onderzocht, heeft het stellen van groepsdoelen de grootste gemeten samenhang, groter dan vertrouwen, veiligheid of cohesie. Specifieke en uitdagende doelen presteren daarbij consistent beter dan vage voornemens.
Dat het onderscheid tussen doel en middel zo lastig is, komt door een verschijnsel dat in onderzoek naar prestatiemeting goed is beschreven: zodra er een maatstaf ligt, gaan mensen die behandelen alsof het het doel zelf is. Dat gebeurt aantoonbaar sterker bij sturing op één maat dan bij meerdere, en sterker wanneer er een beloning aan hangt. Beide zijn dus aanpakbaar.
Waar draagvlak vandaan komt, is verklaarbaar vanuit de psychologische basisbehoeften: gedrag dat aansluit bij wat iemand zelf nodig heeft, wordt eigen gemaakt en houdt stand. Gedrag dat door druk of uitleg wordt afgedwongen, blijft afhankelijk van die druk. En voor de stap van afspraak naar gedrag geldt dat vooraf vastleggen wanneer en hoe je iets doet, over 94 studies een middelgroot tot groot effect heeft.
Een volledige verantwoording met bronvermelding is op aanvraag beschikbaar.
Herken je een van deze situaties?
Veelgestelde vragen
Wat als iets simpelweg moet van hogerhand?
Dan hoeft er niets gevoed te worden en is dat prima. Er zijn regels en verplichtingen, en doen alsof daar iets in zit voor je team prikken mensen zo door. Bij verplichtingen volstaat een goede uitleg van waaróm het moet. De behoeftenvraag is de kern bij projecten en veranderingen, dus overal waar je initiatief en inzet nodig hebt.
Is dit niet gewoon beter communiceren?
Nee, en dat is precies het punt. Beter communiceren is wat mensen gaan doen wanneer het doel niet klopt, en het werkt niet. Als je merkt dat je aan het overtuigen bent, is dat een signaal over het doel en niet over je uitleg.
Werkt het voor één project of voor onze hele werkwijze?
Voor beide. Je kiest vooraf of je naar één concreet doel of project kijkt, of naar de manier waarop jullie in het algemeen doelen stellen. De stellingen en de uitkomst passen zich aan.
Moet mijn team dit invullen?
Nee, jij vult het in vanuit je eigen waarneming. Twee vragen uit de uitkomst zijn wel expliciet bedoeld om aan je team voor te leggen, want juist die worden door medewerkers eerder opgemerkt dan door de leidinggevende zelf.
Hoe lang kan ik het gebruiken?
Onbeperkt. Je koopt het eenmalig en kunt het zo vaak invullen als je wilt, voor elk nieuw project of om na een paar maanden te kijken of er iets verschoven is.
Stop met overtuigen
Niet door beter uit te leggen, maar door het doel zo scherp te krijgen dat uitleggen niet meer nodig is.
Je krijgt direct toegang. Werkt het instrument niet voor jou, laat het binnen veertien dagen weten en je krijgt je geld terug.