Synco · syn-co.nl/inzicht-sociale-veiligheid/
Synco Inzicht · Sociale veiligheid
Je hoort het pas als het al mis is.
Waarom sociale veiligheid begint bij wat niemand hardop zegt.
De kern
Geen klachten betekent niet dat het veilig is. Sociale veiligheid zie je aan wat mensen durven zeggen, en aan wat er gebeurt als ze het doen.
Herken je dit?
Dan is dit inzicht voor jou.
- Er komen geen klachten, maar de sfeer voelt gespannen.
- In het overleg is het stil. Op de gang wordt wel gepraat.
- Je hoort pas van een probleem als iemand zich ziek meldt of vertrekt.
- Er wordt gelachen om grapjes over collega’s, maar niet iedereen lacht mee.
Wat erachter zit
Sociale veiligheid betekent dat mensen zich veilig voelen bij elkaar. Vrij van pesten, intimidatie en uitsluiting. En vrij om te zeggen wat ze zien, ook als dat ongemakkelijk is.
17%
van de werknemers kreeg te maken met ongewenst gedrag op het werk.
27%
had een conflict met collega’s, een leidinggevende of de werkgever.
2,4 miljoen
verzuimdagen per jaar door ruzie, conflict of grensoverschrijdend gedrag.
Bron: TNO, Factsheet Week van de Werkstress 2025.
Zwijgen is een slimme keuze
Mensen schatten in wat spreken kost. Loop je kans op een sneer of een slechte naam, dan is zwijgen verstandig. Een onveilig klimaat herken je vooral aan wat níet gezegd wordt.
Eerlijkheid is het fundament
Mensen voelen zich veilig als ze eerlijk en met respect worden behandeld. Gelden regels niet voor iedereen, dan vragen ze minder om hulp en geven ze minder fouten toe.
Jouw reactie weegt het zwaarst
Luisteren, open zijn en eerlijk delen maken een team veiliger. Een leidinggevende die vooral het eigen belang dient, breekt die veiligheid af.
Onveilig klimaat
Iedereen beschermt zichzelf
- Fouten worden afgestraft of belachelijk gemaakt.
- Tegenspreken is riskant, zeker naar boven.
- Afspraken gelden niet voor iedereen.
- Wie iets meldt, krijgt het stempel lastig.
Zwijgen is hier verstandig.
Veilig klimaat
Aandacht voor het werk en elkaar
- Fouten zijn er om van te leren.
- Tegenspreken mag, ook tegen de leidinggevende.
- Afspraken gelden voor iedereen, ook voor de top.
- Wie iets meldt, wordt serieus genomen en beschermd.
Spreken is hier normaal.
Een team zonder klachten is niet altijd een veilig team. Soms is het een team dat heeft geleerd te zwijgen.
Wat je meteen kunt doen
Bedank voor slecht nieuws
Bedank wie een fout of probleem meldt, voordat je iets anders zegt. Hoe je reageert op het eerste slechte nieuws, bepaalt of er een tweede keer komt.
Deel de feedback die jij kreeg
Vertel je team welke kritiek je zelf kreeg en wat je ermee doet. In onderzoek werkte dat beter dan alleen om feedback vragen: het maakt open zijn normaal.
Grijp in bij het kleine
Een grap over de grens, iemand die steeds wordt onderbroken: spreek het meteen en rustig aan. Zo laat je zien dat de afspraken voor iedereen gelden.
Gaat het om pesten, intimidatie, discriminatie of ander ernstig ongewenst gedrag? Wijs dan ook op de vertrouwenspersoon of de klachtenregeling van je organisatie.
Vraag voor jezelf
Wanneer heeft iemand in je team jou voor het laatst tegengesproken? En hoe reageerde je?
Verder met Persoonlijke begeleiding
Dit los je zelden in je eentje op.
Een onveilig klimaat heeft meestal oorzaken op meerdere niveaus: in gedrag, in het team en in hoe er wordt verdeeld en besloten. In persoonlijke begeleiding onderzoeken we eerst wat er speelt, en daarna wat jij als leidinggevende kunt doen.
Eerst meer weten? Lees hoe een traject werkt.